ترجمه یک سری اصطلاحات رایج در زبان انگلیسی
بهمن ۳, ۱۳۹۲
چگونه سیستم را در زمان معین به شکل خودکار Shut Down کنیم؟
بهمن ۴, ۱۳۹۲
Show all

اصولی از ترجمه همزمان مترجم برای موفقیت در ترجمه همزمان

  اصولی از ترجمه همزمان مترجم برای موفقیت در ترجمه همزمان، به آمادگی ها و ابزارهایی نیازمند است که به طور خلاصه در زیر به آنها اشاره می شود .

– تسلط بر زبان مادری مترجم شفاهی خوب؛ باید زبان مادری خود و ادبیات نوشتاری و گفتاری زبان مبدأ را بشناسد. او مجبور است با مطالعه دائم و هدف دار؛ بر ظرافت های زبانی و معانی زبان مادری خود تسلط یافته و همواره نگاهی کاربردی به موضوع ترجمه همزمان داشته باشد . به این منظور، او باید ارتباط نوشتاری، شنیداری و دیداری مستمری را با زبان مادری خود و تحولات آن برقرار کند. این بدان معنی است که مترجم، هر لحظه خود را در فضای ترجمه احساس کند و تصور کند که همواره در حال انتقال مفاهیم است. شرایط لازم برای این کار هم با توسعه روز افزون فناوری های نوین؛ همیشه و به سادگی فراهم است. یعنی اینکه دانشجوی رشته مترجمی با گرایش همزمان؛ بخوبی می تواند با روشن کردن رادیو و یا یک شبکه تلویزیونی، فضای لازم برای این تمرین را فراهم کند و فرض را بر این بگذارد که در حال ترجمه کردن است. سخنرانی یک خطیب، یک تحلیلگر مسائل سیاسی، اقتصادی و یا کارشناسانی که در مطبوعات و رسانه های گروهی نظرات مختلفی را ارائه می دهند؛ می تواند محمل خوبی برای این کار باشد و مترجم می تواند با ترجمه همزمان گفته های این افراد قابلیت های زبانی خود را آزموده و به تدریج تقویت نماید و موارد نقص خود را یادداشت و اصلاح کند. نگارنده از این روش تجربه خوب و مفیدی دارد که همواره آنرا به دیگر علاقه مندان هم توصیه می نماید . در این قبیل موارد ضبط کردن صدای گوینده و ضبط کردن صدای خود مترجم برای برطرف سازی اشتباهات و یا تکرار دوباره کار می تواند تا حدود زیادی مفید واقع شود .

۲- تسلط بر زبان دوم احاطه بر نکات و ظرافت های زبان گفتاری و نوشتاری زبان دوم هم از موضوعات اجتناب ناپذیری است که مترجم می بایست قویاً آنها را مد نظر قرار دهد. چون به همان میزان ضعف در این موارد، ما شاهد همان میزان کاستی و ناتوانی در انتقال مفاهیم خواهیم بود .

۳- تقویت آگاهی های عمومی و قوای شنیداری از طریق گوش دادن مکرر اخبار و رسانه ها یک مترجم شفاهی می بایست از سطح نسبتا خوبی از آگاهی های عمومی در زمینه های سیاسی، فرهنگی و بخصوص اجتماعی برخوردار باشد و با مطالعه و حفظ ارتباط شنیداری ودیداری دائمی خود با رسانه ها ی داخلی و خارجی، قوه درک خود از مفاهیم رسانه ای و معانی بیان در زبان مبدأ و مقصد را هم تقویت نماید. مثلاً این احتمال و جود دارد که هر یک از مخاطبان در بخشی از گفتگوهای خود و برای بازتر کردن فضای صحبت و یا برای انتقال بهتر مقصود؛ از ضرب المثلها؛ اشعار شعرای معروف و یا نقل قول های مشهور استفاده کنند و یا از اعتقادات فرهنگی خود سخن بگویند که بطور قطع آشنایی مترجم با این مسائل او را در انتقال مفاهیم یاری خواهد کرد .

۴- تقویت فن بیان و کاربردهای زبان فارسی برای این هدف؛ مترجم شفاهی باید در زمان فراغت بر کاربردهای معانی زبان مادری خود اندیشه و تمرین نموده و در زمان قرار گرفتن در شرایط ترجمه از آنها استفاده نماید.

۵- اهمیت به نقش زمان در ترجمه شفاهی مترجم نباید با به دنبال کلمات گشتن مخاطب خود را معطل نگه دارد و فضای حاکم بر جلسه و یا شنیدار را خسته کننده و کسالت بار کند. لازم است که مترجم همزمان با تغییر آهنگ و کلام خود، هر از گاه نشاط لازم را هم در فضای ترجمه ایجاد کند .

۶- یادداشت بر داری و خلاصه نویسی نکات اصلی گوینده و مخاطب یادداشت برداری در حین ترجمه از نکات مهمی است که یک مترجم ترجمه همزمان نباید از آن غافل شود . از آنجا که در فضای ترجمه همزمان، مترجم نقطه وصل دو طرف محسوب می شود باید همیشه دفترچه ای نه چندان بزرگ در اختیار داشته و صحبت های طرفین را سریعاً یادداشت و در زمان برگردان از آنها استفاده نماید. این کار به عنوان کمک حافظه وی عمل می کند و به او مجال می دهد کار خود را با امانت بیشتری انجام داده و مفاهیم را درست تر منتقل نماید. یادداشت برداری برای کسانی که موظف هستند بعد از جلسه گزارشی از کار را هم ارائه دهند کمک مفیدی خواهد بود. اگر مترجم شفاهی از این سرعت برخوردار باشد که تمام مطالب را بنویسد این حالت مطلوب ترین وضعیت است ولی درصورت عدم امکان نوشتن همه مطالب گوینده کلام ؛ نوشتن فعل ها به صورت مصدر؛ و مفاهیم کلیدی و هر چه که به ا نتقال بهینه موضوع یاری رساند بهترین روش محسوب می شود. یک ضرب المثل انگلیسی می گوید: « یک مداد کم رنگ از صد حافظه قوی بهتر است » استفاده از نکات کاربردی این ضرب المثل در روند ترجمه نقشی اساسی دارد که به تجربه ثابت شده است.

۷- امانت داری از آنجا که احتمال دارد در زمان ملاقات ها؛ هر یک از طرفین برای دفاع از مطالب خویش لحن کلام را تقویت نموده و با شدت و هیجان سخن بگویند و یا حتی ناراحتی و نگرانی خود از موضوعی را به مخاطب منتقل کنند، مترجم هم لازم است امانت داری را حفظ کند و با همان ترتیب و با کاربرد کلمات مناسب و بجا، مفهوم را منتقل نماید. البته باید به این نکته هم اشاره کرد که در زمان ترجمه شفاهی و یا در زمان انجام یک ملاقات رسمی؛ گرفتن ژست های فیزیکی از سوی مترجم نه تنها ضروری نیست بلکه اصلاً توصیه نمی شود. (برای مثال، در جلسات رسمی و در موارد اختلافات سیاسی مهم فیمابین، مترجم حق ندارد با انگشت به سوی شنونده کلام اشارات تهدیدآمیز داشته و یا مثلاً با مشت گره کرده در هوا سخن بگوید! چون از مترجم این انتظار وجود ندارد و او هم این حق را ندارد که به یک طرف مخاصمه تبدیل شود!)

۸- عدم مداخله از آنجا که برخی افراد عادت دارند جملات طولانی بکار ببرند لازم است در زمانی که مترجم با گوینده کلام و مخاطب وی در یک جلسه حضور دارند مؤدبانه این نکته یاد آوری گردد که هر یک از طرفین جملات خود را کوتاه و موجز بیان کنند تا از معطل شدن مخاطبان در زمان صحبت هر یک از طرفین اجتناب شود. مترجم همزمان معمولاً حق دخالت در فحوای گفته های طرفین را ندارد ولی در زمانی که متوجه اشتباهی در گفتار از سوی یکی از طرفین می شود تا آنجا که به مفهوم گفته شده آسیب نرساند می تواند در زمان ترجمه این اشتباهات را رفع و تصحیح نماید.

۹- رفتار مناسب مترجم شفاهی نباید حالات روحی و شخصیتی خود را در جلسات دیدار رو در رو دخیل کند. مترجم می بایست متناسب با فضای ترجمه رفتار مناسب را اتخاذ کند. ولی در مجموع حفظ آرامش روحی و رفتاری و اجتناب از اخمو بودن و یا خندیدن زیاد در زمان برگردان مطالب و به طور کلی رعایت ادب در جلسه توصیه می شود.

۱۰- فراگیری مسائل تخصصی و زبانی – تجربه شخصی نگارنده ثابت کرده است که فرا گرفتن اصطلاحات زبانی در چهار چوب « چند کلمه ای » و یا « خطی » او را در بهره گیری هر چه بهتر از زمان یاری می دهد و باعث می شود که در برگردان همزمان عبارت ها موفق تر عمل نماید. اگر زبان آموز رشته مترجمی در زمان فراگیری، با دیدی انعطاف آمیز زبان بیاموزد و دایره وسیع تری از کلمات و عباراتی را که با یک کلمه ساخته می شوند بیاموزد این کار بر توانایی های وی در انتقال صحیح می افزاید و کیفیت ترجمه همزمان را بسیار بالاتر می برد. برای مثال کلمه relation به معنای « رابطه » و « مناسبات » را در نظر بگیرید: همانطور که ما در زبان فارسی می توانیم این کلمه را به صورت یک ترکیب اضافی و یا وصفی یا با دیگر کلمات بکار بریم در زبان مقصد هم همین موضوع صادق است. لذا اگر زبان آموز این کلمه را در حالت ترکیب وصفی و یا اضافی آن ( به شرح مثالهای زیر) فراگیرد از کار آمدی بیشتری برخوردار خواهد بود.

Relations mutuelles روابط دو جانبه Relations historiques روابط تاریخی Relations internationales روابط بین الملل Relations interétatiques روابط بین دولتی مثال دیگر: Organisation سازمان Organisation + mondiale سازمان جهانی Organisation + mondiale + de la sante’ ( OMS )l سازمان جهانی بهداشت

از این مثال ها می توان نمونه های فراوانی را ذکر کرد که در این نوشتار نمی گنجد. فراگیری اصطلاحات و ساختارها در قالب « خطی و جمله ای » روش بسیار مناسبی برای بهینه سازی کار ترجمه است. نگارنده، مجموعه ای از این قبیل عبارات را در قالب واژه نامه ای که ماحصل چندین سال کار پیگیر است جمع آوری کرده و قصد انتشار آن را دارد. – گسترش فرهنگ عمومی و تأسیس نهاد ها و سازمان های گوناگون اقتصادی و سیاسی و جوامع متعدد علمی و فرهنگی که از نشانه های شاخص جامعه مدنی محسوب می شوند باعث شده است که در زبانهای اروپایی استفاده از سرواژ ه ها ( واژه های جدیدی که با کنار گذاشتن حروف اول کلمات تشکیل دهنده نام یک مؤسسه و یا سازمان درست شده است و در زبان فرانسه به آن sigle می گویند) بسیار رواج یابد و استفاده از این علائم جزء لاینفک زندگی اجتماعی جوامع و محیط های علمی و دانشگاهی گردد. استفاد ه از این نوع علائم زبانی چند سالی است که در زبان فارسی هم رواج یافته و کاربرد فراوان دارد. (مانند هما، سما، رجا، ناجا، نزاجا و غیره *). برای مثال روزی نیست که در اخبار پخش شده در مطبوعات و رسانه های جمعی فرانسوی از عبارت هایی همچون *TGV ، PS ، SDF ، TVA و امثال این ها استفاده نشود. فراگیری این علوم و معانی آنها که تا حدود زیادی به سرعت تبادل واژه ها و انتقال مفاهیم افزوده است بر مترجم شفاهی لازم است .

– آشنایی با زبان شناسی و اصول علمی آن و همچنین علوم نوین مرتبط با زبان شناسی همچون معناشناسی و نشانه شناسی نیز از جمله مطالبی است که مترجم شفاهی می بایست بدان توجه عمیق مبذول دارد. ازآنجا که امروزه همه زبان های زنده مجموعه ای متحول را تشکیل می دهند که با ترقی علم و فناوری بر پیچیدگی آنها هم اضافه می شود و ورود اصطلاحات و واژه های کوچه و بازار و مفاهیم خاص مورد کاربرد قشرهای گوناگون همچون جوانان ( که از زبان خاص خود برای انتقال برخی مفاهیم استفاده می کنند) آشنایی خاص با این مقوله را می طلبد؛ لذا بر مترجم شفاهی است که این تحولات را هم دنبال کند و با ظرافت های آنها آشنا باشد. – توجه به ظرافت های زبانی و مشخصه های فر هنگی اقوام مختلف هم موضوعی است که نمی بایست از خاطر مترجم دور باشد. برای مثال برخی از فرانسوی ها عادت دارند در زمان ابراز مخالفت و یا ناامیدی ازچیزی، از دهان خود صدا هایی بیرون بیاورند که در فرهنگ فارسی ناشناخته است و می تواند رفتاری ناپسند تلقی شود و این جاست که مترجم باید این قبیل رفتارها را برای مخاطب خود توضیح دهد تا سوء تفاهمی برای طرفین به وجود نیاید. – نگارنده بر اساس تجربیات خود، به فراگیران رشته های مترجمی زبان توصیه می کند که در کنار زبانی که برای آن فعالیت می کنند حتماً یک زبان سوم را هم بر حسب نزدیکی واژگانی و یا ساختاری فراگیرند. این کار هم به حوزه واژگانی و گستره اطلاعات عمومی آنها کمک می کند و هم از نظر روانی بر خود مترجم و مخاطبان وی تأثیری بسیار مثبت می گذارد. از جمله این زبان ها که ساختاری نزدیک تر به زبان فرانسه دارند می توان به انگلیسی، اسپانیایی وایتالیایی اشاره کرد. چند خوش و بش ساده با مخاطبان به زبان های مختلف در دیدارها می تواند اثری عمیق بر فضای فکری مخاطبان و تصویر ذهنی ایشان از مترجم و کشوری که بدان تعلق دارد بگذارد که نباید این آثار را دست کم گرفت. چون بخش عمد ه ای از نتیجه بخشی دیدار های بین المللی به طور کلی با ایجاد روابط مثبت و سازنده در همان لحظات اول دیدارها و گفتگو های ساده ای که شاید کم اهمیت به نظر برسند، شکل می گیرند . چند نکته – ارتباط دیداری در ترجمه معمولاً از اهمیت بالایی برخوردار است. بین مترجم و کسی که سخن می گوید باید ارتباط بصری برقرار باشد و حتی الامکان مترجم همزمان او را در حوزه نگاه خود داشته باشد. – برخی از افراد با اینکه فارسی سخن می گویند ولی با این حال از ادبیات کلامی و گویشی خوبی برخوردار نیستند، کلمات و جملات را درست ادا نمی کنند و به طور کلی خوب سخن نمی گویند. در این قبیل موارد مترجم باید توجه داشته باشد که در مواجهه با این قبیل موارد « اصل کلام » را حفظ و در قالب مطلوب و صحیح بریزد. – در دیدار هایی که قرار است در آنها از عبارت های قرآنی، احادیث و یا ضرب المثل های عربی کاربرد ی در زبان فارسی استفاده شود مناسب است که به سخنران و گوینده کلام ( ترجیحاً از قبل) توصیه شود که معانی و معادل فارسی آنها را هم بگوید تا کار انتقال مفاهیم با امانت همراه باشد.

نوشته شده توسط تیم پژوهش و ترجمه دیلماجلار(پیشرو در زمینه ترجمه مقالات و متون تخصصی از جمله مقالات isi ، انجام پروژه های علمی ، طراحی سایت و ….)

دیدگاه ها بسته شده است